Madrido gastigas la unuan ‘Pro-besta Ĉefurbo’

Ĉi marde prezentiĝis en Madrido (Hispanujo), la platformo Capital Animal (Probesta Ĉefurbo), kies celo estas videbligi la problemojn kaj diverspecajn perfortojn kiujn la bestoj suferas ekde la art-kreema vidpunkto.

Por avanci laŭ ĉi tiu celo, la platformo okazigos venontmaje la unuan eldonon de ‘Madrid Capital Animal 2016’, okazaĵo centrita sur la arto kaj la kulturo kiu estigos la debaton kaj la sentivigadon pri ĉi tiaj aferoj.

La madrida kulturcentro ‘Casa Encendida’ estos la ĉefa sidejo kaj ĝi gastigos la ekspozicion “Animalismo, reprezentado, violentoj kaj respondoj al la besta afero’, en kiu partoprenos preskaŭ cent hispanaj artistoj, samkiel la unua Kongreso de Pensado kaj Agado Animalisma Probesta Ĉefurbo kaj kinarta ciklo, surscenejaj kulturaĵoj, ateliero por infanoj kaj plenkreskuloj kaj vegana bazaro pri manĝaĵoj.

Krom la Casa Encendida ankaŭ partoprenos, inter aliaj institucioj, la Nacia Muzeo Art-Centro Reĝino Sofia, Nacia Kuprogravurado, Muzeo Lázaro Galdiano kaj la Buĉejo de Madrido (iama buĉejo, nun kultura kaj oficeja centro).

La programo inkluzivas prelegon de la Nobelpremiito pri Literaturo J.M. Coetzee, kies partopreno ankoraŭ konfirmendas, kaj koncerto de la hispana kantisto Niño de Elche en la Muzeo Reĝino Sofia, inter aliaj okazaĵoj.

La kreintoj de ĉi tiu iniciato eksplikis ke la celo de la platformo estas la kreado de debato je ĉiuj niveloj, inkluzive de la arto kaj kulturo en rilato kun la bestoj. La temoj inkluzivas la nutradon, la ĉason, cirkojn, bestoparkojn, eksperimentadon per bestoj aŭ vestojn inter aliaj. “Ne temas pri plia kultura projekto, temas pri batalo pere de ĉi platformo” deklaris Rafael Doctor, ĝia kreinto.

Andy Hernández, kreinto de VeganArto kontribuis al ĝi pere de foto montrota dum la ekspozicio.

Karnismo vs Veganismo

En mia senĉesa informserĉado, mi trovis nepre legindan libron: “Kial ni amas la hundojn, manĝas la porkojn kaj vestas nin per bovinoj, enkonduko al karnismo (angle Why we love Dogs, eat Pigs and wear Cows, an introduction to carnism), verkita de la socia psikologino de la Universitato de Masaĉuseco, Melanie Joy. En ĝi, ŝi eksplikas la koncepton KARNISMO, kio estas tute nova afero.

Karnismo: sistemo de kredoj, aŭ ideologio, kiu kondiĉigas la personojn manĝi certajn bestojn. Karnismo esence kontraŭas vegetarismon kaj veganismon. Plejmulto el la homoj vidas la fakton manĝi viandon kiel ion ricevitan antaŭ ol elekton. En la viandomanĝemaj kulturoj ĉirkaŭ la mondo, la popolo ne pripensas kial la viando de kelkaj bestoj povas esti aĉa kaj tiu de aliaj, bongustega; sed ankaŭ ili ne tro pripensas kial ili manĝas bestojn. Sed kiam manĝado de bestoj ne estas neceso por la supervivado, kiel okazas en la nuntempo, temas pri memelekto -kaj la elektoj ĉiam venas el kredsistemo.

Ni agnoskas ke la nemanĝado de bestoj ankaŭ venas el kredsistemo; la vorto vegetaranismo ekzistas de antaŭ multaj jarcentoj. Ni ne nomas la vegetaranojn kiel “plantomanĝantoj”, ĉar ni komprenas ke manĝado de plantoj reflektas subkuŝantan ideologion en kiu konsumado de bestoj estas konsiderata kiel neĝusta kaj neetika afero. Male, ankoraŭ ni nomas la “nevegetaranojn” kiel “viandomanĝantojn”, kvazaŭ la ago manĝi viandon estus disigita el kredsistemo, kvazaŭ la vegetaranoj estus la ununuraj kiuj metas siajn kredojn surtable. Tamen, la kialo pro kiu la plejmulto manĝas porkon kaj ne hundon, ekzemple, estas la elektado ene de kredsistemo kiun beston manĝi kaj kiun ne.

Kial do, karnismo ne estis konceptigita ĝis nun? Pli facilas rekoni kaj agnoski tiujn ideologiojn kiuj estas ne tro oftaj aŭ almenaŭ ne komunaj al ĉiuj, kiel povus esti veganismo. Alia pli forta kialo: karnismo estas la reganta ideologio, ideologio tiel vaste etendiĝinta kaj akceptita, ke ĝiaj principoj estas konsideritaj kiel normo, anstataŭ ol konsideri ĝin aro de opinioj amplekse akceptitaj. Kaj la karnismo, krome, estas violenta kaj ekspluatiga ideologio, organizita ĉirkaŭ la intensa, granda kaj nenecesa ekspluatado de bestoj. Eĉ en la produktado de “ekologia viando” (kaj aliaj ekologiaj bestodevenaj produktoj) -malgranda procento el la viando tutmonde produktita- la bestoj estas ekspluatitaj kaj ofte perforte traktitaj. La principoj de karnismo kontraŭas la fundamentajn valorojn de la plejmulto kiu ne emas subteni la ekspluatadon de aliaj kaj pardoni ties perforton al aliaj sentuloj. Tial do, karnismo, kiel aliaj violentaj kaj ekspluatigaj ideologioj, devas esti kaŝita por certigi la partoprenon de la homoj; ĉar, sen la socia subteno, la sistemo povus kolapsi.

Kreskanta viandomanĝemo en Ĉinio

Manĝi viandon en multaj landoj tradicie signifas prosperon kaj bonstaton. Tion oni povas nuntempe ankaŭ observi en Ĉinio.

En la malnovaj tempoj de Taoismo kaj Daoismo por anoj de tiu tradicioj manĝi viandon estis permesita, tamen ĝi estis rigardata kiel malpura afero. Se oni intencis kreski spirite, li ne faru tion.

Ekde la 7 a jarcento kun la vasta enkonduko de Budhismo vegetaranismo pli populariĝis.
Hodiaŭ en preskaŭ plene sekulara socio kaj rapide kreskanta bonstato de la mezaj loĝantaraj tavoloj la sinteno al viandokonsumado ege ŝanĝiĝis. Nuntempe 4-5 % de ĉinoj nomiĝas vegeteranoj, sed ĉe la plimulto la apetito por viando, precipe porko, daŭre kreskas. Porko diverspreparita servas kiel la plej favora plado sur la ĉiutaga familia tablo en Ĉinio.

En 2010 ĉefministro Wen Jiabao sugestis enkonduki senviandan tagon semajne pro la sanproblemoj de troa viandokonsumado.

Ĉinio estiĝis la plej granda viandokonsumanto tutmonde. La enlandaj produktantoj, kiuj en 2014 “produktis” 3,7 milionojn da tunojn da viando, ne plu povas nun sufiĉe provizi ĝin. Do grandega kvanto de viando devas esti importata el Usono, Aŭstralio aŭ Eŭropo. Ekz. en Germanio, kie lokaj medio-protektadaj grupoj batalas kontraŭ grandskalaj porkbredejoj, la eksportado al Ĉinio jam ĉi-jare duobliĝis. Bona komerca sukceso por eŭropaj entreprenistoj!

Tamen, kun ĉiuj bedaŭrindaj kromefikoj, la tuta afero estas tre malĝojiga kaj por ni kaj por nia planedo.

Ni manĝu verde.

                                                                                                                                   Artikolo de Jens Spillner

10a de decembro: Internacia Tago de Homaj kaj Bestaj Rajtoj

Ekde la jaro 1950 estas celebrata la Internacia Tago de la Homaj Rajtoj mortinte ĉirkaŭ 60 milionoj da homoj dum la Dua Mondmilito; la plej granda amasa mortigado en milito iam ajm okazinta en la historio de la homaro.

Ekde 1997 estas ankaŭ memorata la 10a de decembro, kiel la ‘Internacia Tago de la Bestaj Rajtoj’, okazigante aranĝojn kaj aktivaĵojn en multnombraj urboj de la tuta mondo por depostuli rajtojn por ĉiuj bestoj, kun la celo konsciigi la homaron pri la respekto kiun ni devas doni al ĉiuj sentuloj, ne nur al la homoj.

Tiuj ĉi agoj, sendube, kreis pli ampleksan kaj vastan publikan kaj politikan debaton pri la koncepto ‘rajtoj de la bestoj’, ĉar ne eblas paroli pri paco kaj neviolento dum ankoraŭ mortas milionoj da bestoj en koncentrejoj, buĉejoj, fiŝkapt-ŝipoj, laboratorioj por perbesta eksperimentado kaj pelto-industrio.

Same kiel ni malakceptis la amasajn perfortojn de virinoj fare de trupoj dum la milito, same ni devus malakcepti la perfortojn kiujn oni realigas al milionoj da bovinoj por la lakt-industrio. Milionoj da homoj estis perforte translokigitaj kaj elradikigitaj el siaj naturaj loĝlokoj, nuntempe, miloj da bestoj suferas la samon, ili estas senigitaj kaj apartigitaj el iliaj loĝloko kaj familio por esti montritaj en cirkoj, bestoparkoj, enkarcerigitaj en kaĝoj por poste forpreni ilian haŭton.

Ni ne celas ekskludi aŭ redukti la rajtojn kiujn la homoj posedas, sed inkluzivi ĉiujn aliajn animalojn por ke iliaj bazaj interesoj estu agnoskataj. Ne ekzistas valida motivo por ekskluzivi unuopulojn alispeciajn, ĉiuj devus esti same kaj egale konsideritaj, ĉar la fundamento por ke unuopulo estu respektata, ne estas la haŭtkoloro (rasismo), sekso (seksismo), aŭ la specio al kiu ĝi apartenas (speciismo). Ili devus havi la rajtojn por pli bona, justa kaj libera mondo, samkiel ni.

Respekto por la bestoj implicas ne plu uzi ilin por nia nutrado, vestado, distrado, eksperimentado kaj sklavigado ĉar ili ne estas niaj posedaĵo.

Tial, okaze de la Internacia Tago de la Bestaj Rajtoj ni petas ke ili estu ĉiam respektataj ĉar “la fundamentoj por la libereco, justeco kaj paco en la mondo” ne iĝos veraj dum ekzistas nevideblaj viktimoj de la speciismo.

”Veganismo estas religio, estas sekto”

Ĉu veganismo estas religio? ĉu sekto? Jen kelkaj el la plej oftaj demandoj kiujn ni respondos.

Por pli bone kompreni la aferon ni tre supre provu difini religion. Religio  estas aro de kredoj aŭ dogmoj pri diaĵo(j), kultado kaj timado al ĝi, moralaj normoj por la unuopula kaj socia konduto kaj ritaj praktikoj, precipe preĝado, fastado kaj kultado al tia diaĵo. Laŭ la esperantlingva vikipedio ”Religio estas sistemo de ideoj kaj praktikoj, kiu estas bazita sur la kredo, ke ekzistas ekstermonda(j) potenco(j), kiu(j) influas la mondon kaj la vivon de la homoj. Oni taksas ke en la mondo ekzistas ĉ. 10 000 religioj”. Laŭ tiu difino, veganismo ne plenumas la kondiĉojn por esti konsiderata religio. Veganismo ne baziĝas sur kultado al diaĵoj aŭ spiritoj sed sur la respektado al la aliuloj, kaj por tio ĝi baziĝas sur evidentaĵoj kaj rezonado logikaj, tial do, veganismo ne alĝustiĝas al la difino ”religio” sed al tiu pri etiko. Veganismo ekzistas sendepende de religiaj kredoj, de la agnostikismo kaj la ateismo. Tio signifas ke vegano povas kredi, heziti aŭ tute ne kredi je religio.

Kelkaj personoj akuzas veganismon je “neracia kredo” ĉar ĝi inkluzivas ankaŭ la bestojn en niaj etikaj decidoj. Tial, tiuj homoj diras ke tio kio estas racia estas ja la speciismo, tio estas, diskriminacii tiujn kiuj ne apartenas al la homa specio. La speciismo estas arbitra diskriminaciado (neracia). El la aserto ke veganismo estas ‘neracia kredo’ kelkaj personoj konkludas ke ”veganismo estas religio aŭ sekto” sed, eĉ sen klarigo pri kio estas ‘religio’ kaj ‘sekto’, tiu konkludo estas rebatita kiam ni konstatas ke al speciismo entute mankas racia pravigo.

Kiuj akuzas la veganojn pro diskonigado de religio aŭ sekto pro partopreno kaj farado de aktivismo, ne akuzas al kiuj same aktivas favore al la virinoj, infanoj, maljunuloj kaj la homoj ĝenerale, tio estas, kiuj disvastigas la antropocentrismon. Ĉi homoj devus klarigi kial la aktivismo favore al la homaj rajtoj ne estas religio aŭ sekto dum aktivismo favore al la bestoj estas konsiderata religio.

Veganismo nur supozigas ŝanĝojn en la konsum-kutimoj, la unuopa identeco neniam perdiĝas. Tial, la ŝatoj, kredoj, kutimoj, ktp. de vegano povas esti tute malsamaj de alia vegano. Ne ekzistas veganaj gvidantoj kiujn veganoj devus obei sed malsamaj veganaj organizoj kun kiuj la unuopulo povas kunlabori kaj ĉesi tiun kunlaboron kiam ajn. La praktikado de vegana vivstilo estas regata de la unuopulo mem. Veganoj konservas siajn neveganajn amikojn kaj familianojn kun kiuj ili havas oftan rilaton. Kompreneble, ekzistas multaj veganoj kiuj havas religian kredon, sed ili sendependas de veganismo.

Kiel resumo, veganismo estas etiko, vivstilo kaj neniel religio aŭ sekto. Eble kelkaj veganoj povus konduti religiece, dogmece kaj eĉ sektece sed tio dependas de homoj ne de la ideologio mem, Tiajn homojn ni trovos en ĉiuj movadoj, ĉu ni, esperantistoj, kelkfoje ne rimarkis la sektecan agadon de kelkaj el niaj verdstelaj samideanoj aŭ la troa kultado al Zamenhof? 🙂

Veganismo, kio ĝi estas?

Veganismo estas vivstilo aŭ etiko kiu celas respekton al la bestoj kaj ankaŭ al la homoj. Ĝi konsideras la bestojn kiel unuopulojn kun interesoj kiuj indas kaj meritas nian respekton. Por plenumi tion, veganoj, tio estas, sekvantoj de tia vivstilo, evitas la konsumadon kaj ekspluatadon de bestoj kiuj suferas kaj mortas ĉiun sekundon en buĉejoj, laboratorioj, bestoparkoj, akvarioj, cirkoj, pelto-farmoj kaj en multaj aliaj lokoj.

La vegana nutrado

Ajna bestodevena produkto (ovoj, laktaĵoj, viando, ktp) implicas konsideri ke la homaj interesoj elstaras super la interesoj de la ceteraj bestoj kiuj estas uzataj por ilia produktado. Kiel konsekvenco, ili estas aĉetitaj, venditaj, senigitaj de libero, izolitaj, artefarite fekundigitaj, mortigitaj… resume, ili ĉiam estas la viktimoj de la produktoj por kiuj ili estis breditaj. Ni povas havi sanan kaj ekvilibrigitan vivon sen la neceso nutri nin per tiaj produktoj. Elekti inter la vivo kaj la morto de centoj da bestoj estas tiel simple kiel elekti inter unu aŭ alia plado el la manĝolisto.

Uzante vestojn kaj ŝuojn sen la korpoj de aliaj

La plej videbla vizaĝo en la uzado de bestoj kiel vestoj povas esti la uzado de la feloj de vulpoj, vizonoj, ĉinĉiloj, ktp. Plejverŝajne, tio kio unue venas en nian kapon kiam ni pensas pri tio, estas la ŝokaj bildoj pri suferantaj bestoj en kaĝoj por fine esti gasumitaj  aŭ elektrokutitaj kun la celo forigi ilian haŭton. Sed la realo estas same akra kiam la ekspluatatoj estas bovinoj, kunikloj aŭ ŝafoj, pri ilia felo (lano) aŭ haŭto (ledo). En ĉi kampoj ankaŭ estas sufero, manko de libero kaj morto. La bestoj havas siajn haŭtojn por ŝirmi sin, ili ne estas niaj koltukoj, puloveroj, jakoj aŭ ŝuoj.

Distriĝo por ĉiuj

Same kiel en la kazo de la feloj, peltoj kaj ledoj, en la distro-kampo ŝajnas ekzisti prioritataj ekspluat-areoj kiam oni atakas ilin. Temas pri la toreado kaj la cirkoj, ekzemple. Kvankam sendube tiuj ĉi praktikoj aŭ ekspluataj areoj estas neakcepteblaj -eĉ se ili povas esti nomataj tradiciaj, kulturaj aŭ amuzaj- ĉar ili baziĝas sur la ideo ke la bestoj povas esti uzataj por nia bonprofito pri ilia aparteno al determinita specio -speciismo-, ankaŭ ni devas eviti kaj kontraŭstari la ekziston de bestoparkoj, akvarioj, ĉevalkurado, ktp. Eviti la partoprenon aŭ ĉeeston en tiaj spektakloj kaj diskonigi ke aliaj ankaŭ ne faru tion estas garantiigi la liberecon de miloj da bestoj.

Malakcepti la testaton per uzado de niaj samuloj

La simpla ideo forkapti homon kaj fari eksperimentojn kontraŭ sia volo por eltrovi kuracon al malsanoj de la aliaj estas plimulte rifuzata de la socio. Sed, se la homoj ne estas testo-objekto, ankaŭ la bestoj ne devus esti, ĉar ne estas nia intelekta kapablo aŭ nia specio kio devas esti pripensata kiam ni postulas respekton, sed la posedo de propraj interesoj. Por la animaloj (bestoj kaj homoj) gravas nia vivo kaj tial do ĝi devas esti respektata. Se por vi gravas la bestoj, helpi meti finon al la testado disdonante informon pri la kialoj ĉesigi ĝin. Skribu al la entreprenoj kiuj testas kun aliaj bestoj por klarigi al ili la kialojn pro kiuj vi ne aĉetas tiujn produktojn, malakceptu la testadon se ĝi okazas en via fakultato… La medicino povas avanci sen la bezono ekspluati ilin.

Helpante la bestojn

Ŝanĝante niajn vivkutimojn ni povas eviti la ekspluatadon kaj morton de centoj da bestoj, sed ili ankaŭ bezonas nian plej rektan helpon. Ilia mistraktado ne ĉesos se ni ne engaĝigas aliajn pripensi la speciismon, ilia rilato kun ili kaj respekto al la bestoj. Multajn aferojn vi povas fari por meti finon al ilia sklaveco. Por tion fari, legu niajn diversajn artikolojn samkiel vi povas kontakti probestajn asociojn kiuj ekzistas en viaj landoj por pliaj informoj.