10a de decembro: Internacia Tago de Homaj kaj Bestaj Rajtoj

Ekde la jaro 1950 estas celebrata la Internacia Tago de la Homaj Rajtoj mortinte ĉirkaŭ 60 milionoj da homoj dum la Dua Mondmilito; la plej granda amasa mortigado en milito iam ajm okazinta en la historio de la homaro.

Ekde 1997 estas ankaŭ memorata la 10a de decembro, kiel la ‘Internacia Tago de la Bestaj Rajtoj’, okazigante aranĝojn kaj aktivaĵojn en multnombraj urboj de la tuta mondo por depostuli rajtojn por ĉiuj bestoj, kun la celo konsciigi la homaron pri la respekto kiun ni devas doni al ĉiuj sentuloj, ne nur al la homoj.

Tiuj ĉi agoj, sendube, kreis pli ampleksan kaj vastan publikan kaj politikan debaton pri la koncepto ‘rajtoj de la bestoj’, ĉar ne eblas paroli pri paco kaj neviolento dum ankoraŭ mortas milionoj da bestoj en koncentrejoj, buĉejoj, fiŝkapt-ŝipoj, laboratorioj por perbesta eksperimentado kaj pelto-industrio.

Same kiel ni malakceptis la amasajn perfortojn de virinoj fare de trupoj dum la milito, same ni devus malakcepti la perfortojn kiujn oni realigas al milionoj da bovinoj por la lakt-industrio. Milionoj da homoj estis perforte translokigitaj kaj elradikigitaj el siaj naturaj loĝlokoj, nuntempe, miloj da bestoj suferas la samon, ili estas senigitaj kaj apartigitaj el iliaj loĝloko kaj familio por esti montritaj en cirkoj, bestoparkoj, enkarcerigitaj en kaĝoj por poste forpreni ilian haŭton.

Ni ne celas ekskludi aŭ redukti la rajtojn kiujn la homoj posedas, sed inkluzivi ĉiujn aliajn animalojn por ke iliaj bazaj interesoj estu agnoskataj. Ne ekzistas valida motivo por ekskluzivi unuopulojn alispeciajn, ĉiuj devus esti same kaj egale konsideritaj, ĉar la fundamento por ke unuopulo estu respektata, ne estas la haŭtkoloro (rasismo), sekso (seksismo), aŭ la specio al kiu ĝi apartenas (speciismo). Ili devus havi la rajtojn por pli bona, justa kaj libera mondo, samkiel ni.

Respekto por la bestoj implicas ne plu uzi ilin por nia nutrado, vestado, distrado, eksperimentado kaj sklavigado ĉar ili ne estas niaj posedaĵo.

Tial, okaze de la Internacia Tago de la Bestaj Rajtoj ni petas ke ili estu ĉiam respektataj ĉar “la fundamentoj por la libereco, justeco kaj paco en la mondo” ne iĝos veraj dum ekzistas nevideblaj viktimoj de la speciismo.

Veganiĝi aŭ ne veganiĝi, tiel staras la demando.

Ĉiam pli kaj pli, multaj personoj decidas veganiĝi. Tio estas, personoj kiuj konsumas aŭ uzas nenion el besta deveno: Ili paŝas pluen, pli ol vegetaranoj, kaj ne nur rifuzas manĝadon de viando, sed ankaŭ manĝadon de ovoj aŭ lakto kaj siaj derivaĵoj. Ili estas kontraŭ la mistrakto kaj la uzo de sendefendiĝemaj estuloj kiel varon. Certe ekzistas multaj personoj kiuj konsentas pri tiu ĉi vivstilo, tamen ili ne scias ankoraŭ kiel doni la unuan paŝon kaj ne morti en la provo!

Veganismo

Esti vegano ne nur temas pri nekonsumado de produktoj kiuj devenas el bestoj. Por multaj, temas pri vivfilozofio, vivstilo per kiu ili kompromisiĝas helpi kaj defendi la rajtojn de la bestoj kaj por ke la medio povu nutri ĉiujn vivulojn. 

Esti vegano estas praktiko pli integra kaj kompleta, ekzemple, ol esti vegetarano, ĉar ĝi transiras la nutradon kaj tuŝas preskaŭ ĉiujn aspektojn de la vivo. Ekzemple, veganoj ne uzas ledojn, lanon kaj ne vizitias bestoparkojn aŭ akvariojn ĉar ili estas veraj karceroj por bestoj. Veganoj ankaŭ arde kontraŭas popolajn festojn en kiuj bestoj estas la distrocelo, en kiuj kutime ili estas sovaĝe mortigataj.

Pro tiu ĉi kialo, gravas bone konatiĝi kun la signifo de la vorto ‘vegano’ por esti certaj ĉu ni vere volas iĝi unu el ili, aŭ simple temas pri preterpasema modo. Ankaŭ rekomendindas la konsultadon de kuracisto por la realigado de ĝeneralaj analizoj por informiĝi pri bonfarto kaj sanstato kaj pri la zorgoj specialaj kiujn ni devus havi veganiĝinte.

Ankaŭ tre utilas la konsiloj kaj la sperto de iu kiu jam veganiĝis, ne nur por havi bonan kaj ĝustan nutradon sed ankaŭ por la adaptiĝo al nia nova vivstilo.

Se ni volas, ni povas entrepreni la veganiĝon je malrapidaj paŝoj, ekiĝante per vegana manĝaĵo unu tagon semajne, kaj pliiĝante la tagojn iom post iom. Dum tiu periodo ni devus alkutimiĝi kiel rutinaĵo, pri la legado de la etikedoj ĉe la varoj en la vendejoj, por esti certaj ke ili estas manĝeblaj de vegano. Multaj anstataŭantoj de la fromaĝo havas kazeinon, lakto-derivaĵo kiu estas konsiderata kiel bestodevena.

Gravas lerni, ĝui kaj emi kuiri, ĉar ni pasigos pli da tempo kuireje. Ni ne nur devas bonfarti pro nia ŝanĝiiĝo sed ni devus ĝin vidigi al aliuloj per simpla kundividado de receptoj kaj pladoj kiujn ni lernas prepari.

Malgraŭ tio kion multaj kredas, la vegana kuirarto estas tre bongusta kaj post nelonge ni ne plu sentos la emon aŭ bezonon manĝi tion kion ni ofte manĝadis antaŭe. Krome, ĉiam malfermiĝas pli kaj pli da restoracioj en multaj mondopartoj kiuj estas ekskluzive vegetaranaj/veganaj aŭ kiuj ekofertas veganajn opciojn. Ni serĉu tra la reto pri tiaj lokoj en nia urbo kaj ekspertu. Tamen, eblas trovi veganajn manĝaĵojn aŭ peti etajn modifojn kiam eblas ĉe italaj, tajaj, barataj, ĉinaj aŭ japanaj restoracioj. Ĝenerale ni ne elspezos pli da mono por nia manĝado ol tiu kiun ni elspezis antaŭe.

La bestobredado por la konsumo de la homoj okazigas enormajn problemojn por la media bonfarto kiu transiras la bestan suferon: ĝi kreas multajn forĵetaĵojn, la dolĉa akvo estas abunde foruzata kaj granda parto el la planedo estas uzata por nutri ilin. Ĉio ĉi okazigas la poluadon de la akvo kaj la erozion de la grundo.

Esti vegano kaj ne morti dum la provo facilas!: Nur prenu emon kaj paciencon por lerni manĝi novan universon el produktoj kiujn antaŭe ni eĉ ne konis!

tumblr_static_cropped-spices-header

Ĉu vi pretas?