Ekologia katastrofo en Indonezio pro la palm-oleo. Kiel helpi?

Unu el la mediaj katastrofoj plej gravaj de nia jarcento okazas en Indonezio:

Pli ol mil incendioj en la arbaroj kaj bruligado de terenoj afliktas de antaŭ kvar monatoj ĉi tiun landon de la azia sudoriento, inkluzive de ĝia etendiĝo al Malajzio kaj Singapuro. Krom la rekta damaĝo al la sano de centmiloj da loĝantoj, ĉar la kvalito de la aero en la urboj multe falis, la ekosistemoj de miloj da specioj bestaj kaj vegetaĵaj estas detruitaj aŭ malpliigitaj. La damaĝo estas nekalkulebla.

La insuloj Sumatro kaj Borneo, frapitaj pro centoj da incendioj ekde julio, estas neanstataŭeblaj bestoŝirmejoj de specioj kiaj la orangutango, la pigmea elefanto, tigroj kaj rinoceroj de Sumatro. En ĝiaj vastaj arbaroj ankaŭ vivas arkaikaj popoloj kiaj la aŭstroneziaj dajakoj, kenjahoj kaj kajanoj, jam malpliiĝintaj pro diversaj kialoj. La damaĝita areo produktas tage la ekvivalenton al la karbona duoksido kiun produktas la tuta usona ekonomio, sed en zono multe pli reduktita.

orangutanesdeborneo

La kialo por tiuj gravaj incendioj havas du vizaĝojn. Ĉiujare, Indonezio suferas je similaj okazintaĵoj je malpli granda skalo, pro la bruligado de terenoj kiuj okazas, leĝe aŭ kaŝe, cele al la forigado de la arbaro kaj ekprodukti la palmon por elpremi ĝian oleon. La palmoleo havas, en la nuntempo, grandan mendadon, ĝi estas natura, ankoraŭ genetike ne modifita kaj estas malmultekosta (kvankam la kosto de la produktado estas peza por la medio). La homoj konsumas enorman kvanton da oleoj, kaj la palmo estas, laŭ hektaroj, 10 fojojn pli produktiva ol la kolzo aŭ la sojo. La senarbarigo de Indonezio, do, ŝuldiĝas al la vasta uzado de oleo kaj la efiko de la palmoleo. Al ĉio ĉi aldoniĝas la klimata singulareco de ĉi jaro: la fenomeno nomata ”El-Ninjo” kiu aktive agis ĉi jare; Indonezio rare havis malsekajn someron kaj aŭtunon, kio favorigis la disvastigon de incendioj.

Krom la terure alta kosto por la homoj kaj la sankrizo en Indonezio, la impakto estis ankaŭ tre videbla inter la orangutangoj. Ĝiaj du specioj, la sumatra kaj bornea, troviĝas en serioza danĝero je malapero. Unu el la plej gravaj centroj de rehabilitiĝo por orangutangaj beboj raportis ke ĝiaj 16 specimenoj havis spir-malsanojn pro la fumo. En la ontaj du monatoj, anoncis la Fondaĵo por la Supervivado de la Orangutango de Borneo, estos granda la vera damaĝo okazigita al la specio. La Fondaĵo savis plurajn masklajn kaj inajn plenkreskulojn post la detruado de ilia vivmedio, kelkaj, domaĝe, kun damaĝoj nesanigeblaj en la okuloj. Kaj tiu ĉi estas nur unu el la bestoj en danĝero, unu el la miloj da bestoj kiuj suferas pro la incendioj. Alia, ekzemple, estas la abeloj. Ili estas nepraj por la polinizado en la produktado de multaj plantoj kaj, laŭ kalkuloj, ili estos restarigitaj nur post tri jaroj.

Orangután1

Organgutangino kaj sia ido savitaj el incendio

Ĉirkaŭ 16 mil kvadrataj kilometroj da arbaroj kaj terenoj estis bruligitaj. Antaŭnelonge alvenis la pluvo. La solvo estas enigmo ĉar la problemo venas de antaŭ kelkaj jaroj: plejparto el la mitaj virgaj arbaroj de Borneo malaperis cedinte la lokon al la palmoj.

Se ni ne plu konsumas aĵojn por kies ellaborado estis uzita la palmoleo (krom la certigo ke la palmoleo venas el la respondeca kaj ekologia kultivado) ni helpos, eĉ per guteto, savi la arbaron, plibonigi la sanon de centmiloj da homoj kaj protekti kaj savi la organgutangojn kaj milojn da aliaj specioj minacitaj pro la palmoleo. Ek!

Veganiĝi aŭ ne veganiĝi, tiel staras la demando.

Ĉiam pli kaj pli, multaj personoj decidas veganiĝi. Tio estas, personoj kiuj konsumas aŭ uzas nenion el besta deveno: Ili paŝas pluen, pli ol vegetaranoj, kaj ne nur rifuzas manĝadon de viando, sed ankaŭ manĝadon de ovoj aŭ lakto kaj siaj derivaĵoj. Ili estas kontraŭ la mistrakto kaj la uzo de sendefendiĝemaj estuloj kiel varon. Certe ekzistas multaj personoj kiuj konsentas pri tiu ĉi vivstilo, tamen ili ne scias ankoraŭ kiel doni la unuan paŝon kaj ne morti en la provo!

Veganismo

Esti vegano ne nur temas pri nekonsumado de produktoj kiuj devenas el bestoj. Por multaj, temas pri vivfilozofio, vivstilo per kiu ili kompromisiĝas helpi kaj defendi la rajtojn de la bestoj kaj por ke la medio povu nutri ĉiujn vivulojn. 

Esti vegano estas praktiko pli integra kaj kompleta, ekzemple, ol esti vegetarano, ĉar ĝi transiras la nutradon kaj tuŝas preskaŭ ĉiujn aspektojn de la vivo. Ekzemple, veganoj ne uzas ledojn, lanon kaj ne vizitias bestoparkojn aŭ akvariojn ĉar ili estas veraj karceroj por bestoj. Veganoj ankaŭ arde kontraŭas popolajn festojn en kiuj bestoj estas la distrocelo, en kiuj kutime ili estas sovaĝe mortigataj.

Pro tiu ĉi kialo, gravas bone konatiĝi kun la signifo de la vorto ‘vegano’ por esti certaj ĉu ni vere volas iĝi unu el ili, aŭ simple temas pri preterpasema modo. Ankaŭ rekomendindas la konsultadon de kuracisto por la realigado de ĝeneralaj analizoj por informiĝi pri bonfarto kaj sanstato kaj pri la zorgoj specialaj kiujn ni devus havi veganiĝinte.

Ankaŭ tre utilas la konsiloj kaj la sperto de iu kiu jam veganiĝis, ne nur por havi bonan kaj ĝustan nutradon sed ankaŭ por la adaptiĝo al nia nova vivstilo.

Se ni volas, ni povas entrepreni la veganiĝon je malrapidaj paŝoj, ekiĝante per vegana manĝaĵo unu tagon semajne, kaj pliiĝante la tagojn iom post iom. Dum tiu periodo ni devus alkutimiĝi kiel rutinaĵo, pri la legado de la etikedoj ĉe la varoj en la vendejoj, por esti certaj ke ili estas manĝeblaj de vegano. Multaj anstataŭantoj de la fromaĝo havas kazeinon, lakto-derivaĵo kiu estas konsiderata kiel bestodevena.

Gravas lerni, ĝui kaj emi kuiri, ĉar ni pasigos pli da tempo kuireje. Ni ne nur devas bonfarti pro nia ŝanĝiiĝo sed ni devus ĝin vidigi al aliuloj per simpla kundividado de receptoj kaj pladoj kiujn ni lernas prepari.

Malgraŭ tio kion multaj kredas, la vegana kuirarto estas tre bongusta kaj post nelonge ni ne plu sentos la emon aŭ bezonon manĝi tion kion ni ofte manĝadis antaŭe. Krome, ĉiam malfermiĝas pli kaj pli da restoracioj en multaj mondopartoj kiuj estas ekskluzive vegetaranaj/veganaj aŭ kiuj ekofertas veganajn opciojn. Ni serĉu tra la reto pri tiaj lokoj en nia urbo kaj ekspertu. Tamen, eblas trovi veganajn manĝaĵojn aŭ peti etajn modifojn kiam eblas ĉe italaj, tajaj, barataj, ĉinaj aŭ japanaj restoracioj. Ĝenerale ni ne elspezos pli da mono por nia manĝado ol tiu kiun ni elspezis antaŭe.

La bestobredado por la konsumo de la homoj okazigas enormajn problemojn por la media bonfarto kiu transiras la bestan suferon: ĝi kreas multajn forĵetaĵojn, la dolĉa akvo estas abunde foruzata kaj granda parto el la planedo estas uzata por nutri ilin. Ĉio ĉi okazigas la poluadon de la akvo kaj la erozion de la grundo.

Esti vegano kaj ne morti dum la provo facilas!: Nur prenu emon kaj paciencon por lerni manĝi novan universon el produktoj kiujn antaŭe ni eĉ ne konis!

tumblr_static_cropped-spices-header

Ĉu vi pretas?