Karnismo vs Veganismo

En mia senĉesa informserĉado, mi trovis nepre legindan libron: “Kial ni amas la hundojn, manĝas la porkojn kaj vestas nin per bovinoj, enkonduko al karnismo (angle Why we love Dogs, eat Pigs and wear Cows, an introduction to carnism), verkita de la socia psikologino de la Universitato de Masaĉuseco, Melanie Joy. En ĝi, ŝi eksplikas la koncepton KARNISMO, kio estas tute nova afero.

Karnismo: sistemo de kredoj, aŭ ideologio, kiu kondiĉigas la personojn manĝi certajn bestojn. Karnismo esence kontraŭas vegetarismon kaj veganismon. Plejmulto el la homoj vidas la fakton manĝi viandon kiel ion ricevitan antaŭ ol elekton. En la viandomanĝemaj kulturoj ĉirkaŭ la mondo, la popolo ne pripensas kial la viando de kelkaj bestoj povas esti aĉa kaj tiu de aliaj, bongustega; sed ankaŭ ili ne tro pripensas kial ili manĝas bestojn. Sed kiam manĝado de bestoj ne estas neceso por la supervivado, kiel okazas en la nuntempo, temas pri memelekto -kaj la elektoj ĉiam venas el kredsistemo.

Ni agnoskas ke la nemanĝado de bestoj ankaŭ venas el kredsistemo; la vorto vegetaranismo ekzistas de antaŭ multaj jarcentoj. Ni ne nomas la vegetaranojn kiel “plantomanĝantoj”, ĉar ni komprenas ke manĝado de plantoj reflektas subkuŝantan ideologion en kiu konsumado de bestoj estas konsiderata kiel neĝusta kaj neetika afero. Male, ankoraŭ ni nomas la “nevegetaranojn” kiel “viandomanĝantojn”, kvazaŭ la ago manĝi viandon estus disigita el kredsistemo, kvazaŭ la vegetaranoj estus la ununuraj kiuj metas siajn kredojn surtable. Tamen, la kialo pro kiu la plejmulto manĝas porkon kaj ne hundon, ekzemple, estas la elektado ene de kredsistemo kiun beston manĝi kaj kiun ne.

Kial do, karnismo ne estis konceptigita ĝis nun? Pli facilas rekoni kaj agnoski tiujn ideologiojn kiuj estas ne tro oftaj aŭ almenaŭ ne komunaj al ĉiuj, kiel povus esti veganismo. Alia pli forta kialo: karnismo estas la reganta ideologio, ideologio tiel vaste etendiĝinta kaj akceptita, ke ĝiaj principoj estas konsideritaj kiel normo, anstataŭ ol konsideri ĝin aro de opinioj amplekse akceptitaj. Kaj la karnismo, krome, estas violenta kaj ekspluatiga ideologio, organizita ĉirkaŭ la intensa, granda kaj nenecesa ekspluatado de bestoj. Eĉ en la produktado de “ekologia viando” (kaj aliaj ekologiaj bestodevenaj produktoj) -malgranda procento el la viando tutmonde produktita- la bestoj estas ekspluatitaj kaj ofte perforte traktitaj. La principoj de karnismo kontraŭas la fundamentajn valorojn de la plejmulto kiu ne emas subteni la ekspluatadon de aliaj kaj pardoni ties perforton al aliaj sentuloj. Tial do, karnismo, kiel aliaj violentaj kaj ekspluatigaj ideologioj, devas esti kaŝita por certigi la partoprenon de la homoj; ĉar, sen la socia subteno, la sistemo povus kolapsi.

Veganiĝi aŭ ne veganiĝi, tiel staras la demando.

Ĉiam pli kaj pli, multaj personoj decidas veganiĝi. Tio estas, personoj kiuj konsumas aŭ uzas nenion el besta deveno: Ili paŝas pluen, pli ol vegetaranoj, kaj ne nur rifuzas manĝadon de viando, sed ankaŭ manĝadon de ovoj aŭ lakto kaj siaj derivaĵoj. Ili estas kontraŭ la mistrakto kaj la uzo de sendefendiĝemaj estuloj kiel varon. Certe ekzistas multaj personoj kiuj konsentas pri tiu ĉi vivstilo, tamen ili ne scias ankoraŭ kiel doni la unuan paŝon kaj ne morti en la provo!

Veganismo

Esti vegano ne nur temas pri nekonsumado de produktoj kiuj devenas el bestoj. Por multaj, temas pri vivfilozofio, vivstilo per kiu ili kompromisiĝas helpi kaj defendi la rajtojn de la bestoj kaj por ke la medio povu nutri ĉiujn vivulojn. 

Esti vegano estas praktiko pli integra kaj kompleta, ekzemple, ol esti vegetarano, ĉar ĝi transiras la nutradon kaj tuŝas preskaŭ ĉiujn aspektojn de la vivo. Ekzemple, veganoj ne uzas ledojn, lanon kaj ne vizitias bestoparkojn aŭ akvariojn ĉar ili estas veraj karceroj por bestoj. Veganoj ankaŭ arde kontraŭas popolajn festojn en kiuj bestoj estas la distrocelo, en kiuj kutime ili estas sovaĝe mortigataj.

Pro tiu ĉi kialo, gravas bone konatiĝi kun la signifo de la vorto ‘vegano’ por esti certaj ĉu ni vere volas iĝi unu el ili, aŭ simple temas pri preterpasema modo. Ankaŭ rekomendindas la konsultadon de kuracisto por la realigado de ĝeneralaj analizoj por informiĝi pri bonfarto kaj sanstato kaj pri la zorgoj specialaj kiujn ni devus havi veganiĝinte.

Ankaŭ tre utilas la konsiloj kaj la sperto de iu kiu jam veganiĝis, ne nur por havi bonan kaj ĝustan nutradon sed ankaŭ por la adaptiĝo al nia nova vivstilo.

Se ni volas, ni povas entrepreni la veganiĝon je malrapidaj paŝoj, ekiĝante per vegana manĝaĵo unu tagon semajne, kaj pliiĝante la tagojn iom post iom. Dum tiu periodo ni devus alkutimiĝi kiel rutinaĵo, pri la legado de la etikedoj ĉe la varoj en la vendejoj, por esti certaj ke ili estas manĝeblaj de vegano. Multaj anstataŭantoj de la fromaĝo havas kazeinon, lakto-derivaĵo kiu estas konsiderata kiel bestodevena.

Gravas lerni, ĝui kaj emi kuiri, ĉar ni pasigos pli da tempo kuireje. Ni ne nur devas bonfarti pro nia ŝanĝiiĝo sed ni devus ĝin vidigi al aliuloj per simpla kundividado de receptoj kaj pladoj kiujn ni lernas prepari.

Malgraŭ tio kion multaj kredas, la vegana kuirarto estas tre bongusta kaj post nelonge ni ne plu sentos la emon aŭ bezonon manĝi tion kion ni ofte manĝadis antaŭe. Krome, ĉiam malfermiĝas pli kaj pli da restoracioj en multaj mondopartoj kiuj estas ekskluzive vegetaranaj/veganaj aŭ kiuj ekofertas veganajn opciojn. Ni serĉu tra la reto pri tiaj lokoj en nia urbo kaj ekspertu. Tamen, eblas trovi veganajn manĝaĵojn aŭ peti etajn modifojn kiam eblas ĉe italaj, tajaj, barataj, ĉinaj aŭ japanaj restoracioj. Ĝenerale ni ne elspezos pli da mono por nia manĝado ol tiu kiun ni elspezis antaŭe.

La bestobredado por la konsumo de la homoj okazigas enormajn problemojn por la media bonfarto kiu transiras la bestan suferon: ĝi kreas multajn forĵetaĵojn, la dolĉa akvo estas abunde foruzata kaj granda parto el la planedo estas uzata por nutri ilin. Ĉio ĉi okazigas la poluadon de la akvo kaj la erozion de la grundo.

Esti vegano kaj ne morti dum la provo facilas!: Nur prenu emon kaj paciencon por lerni manĝi novan universon el produktoj kiujn antaŭe ni eĉ ne konis!

tumblr_static_cropped-spices-header

Ĉu vi pretas?